Άγαλμα Ελευθερίας
Το Μνημείο Ελευθερίας στη Λευκωσία αποτελεί ένα δυναμικό σύμβολο της ιστορικής πορείας της Κύπρου προς την ανεξαρτησία (1955–1959), αφιερωμένο στους μαχητές της ΕΟΚΑ. Η ιδέα για τη δημιουργία του συνδέεται με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ’, ο οποίος το 1959 ανέθεσε τη σχεδίασή του στον Έλληνα γλύπτη Ιωάννη Νοταρά (δίχως να αναλύσουμε εδώ από πού αντλούμαστε τις πληροφορίες).
Το Μνημείο Ελευθερίας στη Λευκωσία αποτελεί ένα δυναμικό σύμβολο της ιστορικής πορείας της Κύπρου προς την ανεξαρτησία (1955–1959), αφιερωμένο στους μαχητές της ΕΟΚΑ. Η ιδέα για τη δημιουργία του συνδέεται με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ’, ο οποίος το 1959 ανέθεσε τη σχεδίασή του στον Έλληνα γλύπτη Ιωάννη Νοταρά (δίχως να αναλύσουμε εδώ από πού αντλούμαστε τις πληροφορίες).
Από το 1961 αρχίζει η καλλιτεχνική επεξεργασία στην Αθήνα και σταδιακά, έως και το καλοκαίρι του 1974, ολοκληρώνεται η κατασκευή. Παράλληλα, οι εργάτες στη Φλωρεντία χύνουν τις 17 χάλκινες φιγούρες, που μετά μεταφέρονται στην Κύπρο και φυλάσσονται προσωρινά στην Αρχιεπισκοπή.
Το μνημείο διαρθρώνεται σε τρεις επίπεδες ζώνες με ξεκάθαρη συμβολική δομή:
Στο ανώτερο επίπεδο φιλοτεχνείται μια φιγούρα, προσωποποίηση της Ελευθερίας, που κοιτάζει ψηλά και, με την κίνησή της, «ενθαρρύνει» τους αγωνιστές να ανοίξουν το κελί.
Στο μεσαίο επίπεδο, δύο στελέχη της ΕΟΚΑ, αντίσταση και δύναμη, τραβούν αλυσίδες για να ανοίξουν την πόρτα της φυλακής.
Στο κατώτερο επίπεδο, απελευθερωμένοι πολίτες —άνδρες, γυναίκες, νέοι, ηλικιωμένοι— απεικονίζονται να βγαίνουν προς τη μέρα, με βαθιά έκφραση πόνου, ελπίδας και ανάτασης.
Αρκετά από τα γλυπτά φέρουν ακόμη σημάδια από τις σφαίρες της ταραγμένης περιόδου του 1974, παραμένοντας αδιάψευστη υπενθύμιση των τραγικών γεγονότων αυτού του χρόνου. Οσο για τα αποκαλυπτήρια, δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ όπως είχαν προγραμματιστεί, εξαιτίας των κρίσιμων πολιτικών εξελίξεων (πραξικόπημα, εισβολή). Τελικά έγιναν παρουσία εκπροσώπων της πολιτείας και της Εκκλησίας μόλις τον Μάρτιο του 2025.
Τέλος, το 1987, η Βουλή των Αντιπροσώπων υιοθέτησε την επίσημη μετονομασία του σε "Μνημείο Αγώνα ΕΟΚΑ 1955–59", αναγνωρίζοντας έτσι τον ιστορικό χαρακτήρα του.