Ναός Παναγίας Λιμενιώτισσας
Ναός Παναγίας Λιμενιώτισσας
Η Βασιλική Παναγίας Λιμενιώτισσας είναι ένα σημαντικό αρχαιολογικό μνημείο που βρίσκεται στην καρδιά της Κάτω Πάφου, κοντά στο ιστορικό Κάστρο της περιοχής. Αν και συχνά επισκιάζεται από τα πιο γνωστά μνημεία του γειτονικού Αρχαιολογικού Χώρου Κάτω Πάφου, η βασιλική ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική και ιστορική της σημασία κατά τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους.
Η πρώτη κατασκευή του ναού χρονολογείται στις αρχές του 5ου αιώνα, όταν η Κύπρος βρισκόταν υπό την κυριαρχία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ο αρχικός ναός ήταν τρίκλιτη βασιλική με δύο σειρές μαρμάρινων κιόνων, αψίδα και νάρθηκα, ενώ τα δάπεδα και οι τοίχοι κοσμούνταν με πολύχρωμα ψηφιδωτά σε γεωμετρικά σχέδια.
Κατά τον 7ο αιώνα, η εκκλησία υπέστη σοβαρές ζημιές λόγω των αραβικών επιδρομών, και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε από τους εισβολείς για στρατιωτικούς σκοπούς. Στο νάρθηκα δημιουργήθηκε πύργος που πιθανόν λειτουργούσε ως παρατηρητήριο ή φάρος. Στα τέλη του ίδιου αιώνα, ο ναός αναστηλώθηκε σε μικρότερη κλίμακα, διατηρώντας όμως τον τρίκλιτο χαρακτήρα του.
Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, η βασιλική υπέστη επανειλημμένες καταστροφές, μεταξύ των οποίων η εκτεταμένη ζημιά το 1159 και η κατάρρευση από τον σεισμό του 1222.
Από τότε, ο χώρος παρέμεινε σε κατάσταση ερειπίων, ενώ η ακριβής θέση του ναού ανακαλύφθηκε μόλις το 1937 και ανασκάφθηκε εκτενώς το 1959. Σήμερα, τα ευρήματα της βασιλικής αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του Αρχαιολογικού Χώρου Κάτω Πάφου, που έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Η Βασιλική Παναγίας Λιμενιώτισσας αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα παλαιοχριστιανικής αρχιτεκτονικής, με ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετρία, τη χρήση κιόνων και την πλούσια διακόσμηση των ψηφιδωτών. Σήμερα, οι επισκέπτες μπορούν να θαυμάσουν τα ερείπια και να αντιληφθούν τη σπουδαιότητα του ναού για την πολιτιστική και θρησκευτική ιστορία της Κύπρου. Η θέση της, κοντά σε άλλα σημαντικά μνημεία της περιοχής, την καθιστά σταθερό προορισμό για τους λάτρεις της ιστορίας και της αρχαιολογίας.